Projecten Bert O.K.

Bert

Ik ben Bert Oude Kotte, 67 jaar, gepensioneerd leraar Latijn en Grieks. Ik woon in Kampen en ben door Remco (van Treinenzo) en Gerrit (oud-collega op het Ichthus) bij MSVD terecht gekomen. In mijn jeugd heb ik een modelbaan met Faller autootjes gehad van zo’n 120 x 240. Die ging weg toen ik trouwde. Maar het bleef kriebelen, vandaar dat ik zo’n veertig jaar geleden begon met H0 treinen van de NS uit de jaren ’80 verzamelen. Alles twee-rail gelijkstroom. Een baan bouwen wilde ik over tien jaar gaan doen. Inmiddels zo’n dertig jaar verder is het er eindelijk van gekomen… Ik ben een methodisch ingesteld mens. Op goed geluk iets doen ligt mij niet. Ik houd niet van verrassingen bij grote ondernemingen. Zeker niet als ik ze had kunnen voorzien door even vooruit te denken. Vandaar dat ik bijna alles bijhoud en vastleg wat ik doe voor mijn baan die net uit de ontwerpfase is en nog maar sinds kort in de opbouwfase verkeert. Mijn ‘werkdocument’ gaat hierbij. Dat geeft een aardige indruk van mijn aanpak. Wie weet staat er nog iets in waar iemand van de club iets aan heeft. Zodra ik foto’s heb die iets vertellen, zal ik ze uploaden naar Michael.

Vooruitdenken ligt ook ten grondslag aan mijn deelname aan de workshop Airbrushen pas geleden in Almere. Ik wilde een indruk hebben van wat ik ermee kan en wat het kost. Dan weet ik t.z.t. waar ik aan begin. Mijn aantekeningen van die dag staan hieronder. Veel plezier ermee, clubleden!

 

 

Onderwerp index
 
Airbrush tips
Ontwerp van mijn H0 baan
Plaatsing
De eisen voor en uitwerking van het sporenplan
Hellingen
Buitenmaten van de onderplaat voor het schaduwstation
Buitenmaten van de bovenplaat voor het zichtbare station
Klimspiralen
Situatieschets
Testopstelling schaduwstation
Definitieve Baan.scram

Airbrushtips


Airbrush-tips opgestoken op 22 maart 2019 van Eric Kos bij Airbrush Services Almere (verderop aangeduid als ASA),
opgetekend door Bert Oude Kotte

 

De technische kant van de airbrush

  1. Airbrush spuiten is erg zuinig met verf: 10 à 15 druppels verf is genoeg om een A4-tje dekkend te kunnen spuiten!
  2. Het gemakkelijkst werken is het met modellen met een cupje (= verfbekertje) aan de bovenkant. De verf loopt door de zwaartekracht in de spuit en hoeft niet te worden opgezogen uit een bekertje eronder. Zo’n bekertje zit je vaak in de weg, maakt de airbrush lastiger te hanteren, kan veel meer verf bevatten dan je nodig hebt, is lastig helemaal leeg te zuigen en lastiger schoon te maken.
    Soms kun je het cupje eraf schroeven en er een mini inzetstukje inschroeven.
  3. Koop een airbrush zo universeel mogelijk: je weet niet wat je er later, als je er meer ervaring mee hebt opgedaan, nog meer mee wilt doen.
  4. Een nozzle (= spuitmondje) van 0,2 mm is geschikt voor alle soorten verf, BEHALVE die met metaaldeeltjes erin. Dit i.v.m. het risico van verstopping.
    Naalden en nozzles slijten, ze gaan niet oneindig mee. Voor een Harder & Steenbeck kosten ze € 18 per setje.
  5. Modellen met een vaste naald zijn i.v.m. verfsoorten met metaaldeeltjes in het nadeel.
  6. Bij modellen van H&S (www.harder-airbrush.eu) kun je meestal naald, nozzle en luchtkop wisselen.
    Bijv. met hun model Evolution van € 160 kun je alle kanten op. Er zitten twee naaldsetjes bij. Ze hebben ook een voordeliger model Ultra (gaat wat zwaarder) en een duurder model Infinity (“een Ferrari”).
    Chinese namaak levert je allerlei problemen en ergernissen op. Goedkoop is duurkoop!
  7. Als je bij ASA een airbrush koopt en je krijgt het spuiten ermee niet onder de knie, dan krijg je binnen een jaar na aankoop 70% van het bedrag terug en binnen twee jaar nog 50 %.
  8. Een halfopen luchtkop geeft de mogelijkheid heel dichtbij het te spuiten object te komen zonder dat de airbrush gaat uitwaaieren.
    Een geheel open luchtkop ook; dan heb je een soort vorkje op de kop zitten.
    De afstand tot het te spuiten object kan variëren van 2 mm tot 10 cm.
    Zo kun je bijv. Preiser poppetjes spuiten zonder details kwijt te raken. Dat gebeurt je wel bij schilderen met een penseel!
  9. Er is vloeibare maskeerfilm (Vallejo Liquid Masking) te koop waarmee je vóór het spuiten van een poppetje details als het gezicht en de handen kunt afdekken. Je brengt het op met een penseeltje en pulkt het er zo weer af met je vingertop.
  10. Koop géén “single action” airbrush.
    Koop hooguit een “fixed double action” airbrush. Die begint met voorlucht, geeft dan pas verf en sluit af met lucht. Voor beginners is dit eenvoudiger.
    Deze volgorde is belangrijk om te voorkomen dat er verf op de punt van je naald opdroogt en zo verstopping veroorzaakt. Men noemt dit “tip dry”.
    Als je de techniek eenmaal beheerst, is een “double action” airbrush de beste keuze vanwege de maximale flexibiliteit. Hierbij geeft indrukken van de trigger (= ventielknop) lucht, naar je toe kantelen geeft verf (hoe verder je kantelt, des te meer verf). Na de verf NIET meteen de trigger loslaten, MAAR deze eerst naar voren kantelen om af te sluiten met lucht.
    DUS: lucht > verf > lucht.
  11. Er is maar één manier om “lucht > verf > lucht” onder de knie te krijgen: OEFENEN, OEFENEN en nog eens OEFENEN, liefst op papier. Totdat je het volautomatisch doet.
  12. Acrylverf is heel geschikt voor airbrushen. Het is op waterbasis en droogt snel. Eventueel kun je het drogen versnellen met een haardroger.
    Acrylverf kan, goed afgesloten, wel acht jaar oud worden, mits beschermd tegen vorst! Je moet acrylverf verdunnen met speciale verdunner tot melkdun.
    Als er opgedroogde stukjes in gevallen zijn, moet je de verf filteren door een nylonkousje.
  13. Als je van kleur wilt wisselen:
    Cupje leegspuiten
    Cupje vullen met schoon water
    Cupje leegspuiten
    Cupje nogmaals vullen met schoon water en nogmaals leegspuiten.
    Cupje voorzien van enkele druppels van de nieuwe kleur.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    Het vasthouden van een double action airbrush
  14.   De onderste drie vingers achter de aansluiting van de luchtslang leggen.
  15.   De duim voor de aansluiting van de luchtslang leggen. 
  16.   De wijsvinger zo gestrekt mogelijk op de trigger leggen.
    Als je wijsvinger zo lang is dat je de airbrush dan niet goed kunt vasthouden, is er een verlengstukje te koop dat je tussen de romp (waar de luchtaansluiting in zit) en de achterkant kunt schroeven.
    Het strekken van de wijsvinger geeft in het begin kramp, maar zorgt na enige oefening uiteindelijk voor een optimale beheersing van de vingertop, wat leidt tot een optimaal resultaat.
  17. NIET aan de voorkant komen als de airbrush gemonteerd is.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            Demontage volgorde (voor grondige schoonmaakbeurt) 
  18. NIET afwijken van deze volgorde. Risico op beschadiging!
  19. Achterkant eraf draaien.
  20. Klemmoer een slag losdraaien.
  21. Naald eruit trekken. (Let op, dat je de punt niet beschadigt!)
  22. Voorkant eraf draaien. (Let op de nozzle zit er nog in!)
  23. Bekertje er bovenaf draaien.
  24. Het middenstuk met de rubberringen eruit pakken.
  25. De trigger eruit pakken.
  26. De ventiel aansluiting eruit draaien.
  27. NA de schoonmaak met speciale reiniger een pietsje vaseline op de onderdelen aanbrengen (NIET op de naaldpunt en in de nozzle!)                                                                                                                                                                                                Monteren in omgekeerde volgorde!
  28. LET OP bij het monteren van de naald. Het kán van voren en van achteren, maar het veiligst is het van achteren te doen.
    Eerst de voorkant erop en goed vastdraaien.
    Dan de naald er voorzichtig van achteren inschuiven tot hij niet verder kan.
    (Geleid daarbij de naald met twee vingers van de hand waarmee je de romp vasthoudt.)
    De klemmoer vastdraaien.
    Trigger erin zetten (afgeplatte rand naar voren) en controleren of hij goed veert en kantelt.
    Klemmoer weer losdraaien.
    De naald terugtrekken tot je hem ziet in de bekerhouder.
    Klemmoer weer vastdraaien.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              Verf voor de airbrush   
  29. ASA heeft verf van 16 merken in huis!
    Vallejo Premium (uit Spanje) wordt veel gebruikt en is betaalbaar. Is op urethaan basis en dus heel sterk. Geschikt voor dingen die je vaak vastpakt.
    Vallejo heeft een setje met daarin kleuren voor Europese spoorwegen.
    Vallejo heeft ook een setje voor weathering.
  30. Gunze Sangyo is ook een goed merk.
  31. Hansa Pro Color is zo dun dat je het niet hoeft te verdunnen, maar is minder geschikt voor ons doel.
  32. Alclad heeft, net als Vallejo, mooie aluminium kleuren voor wagondaken. (Doe wel een kapje over je neus en mond vanwege het oplosmiddel in de verf!)
  33. Humbrol is ongeschikt en verkleurt bovendien.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           Werkwijze bij het spuiten
  34. Druppel een kleur vanuit het potje niet rechtstreeks in het cupje, maar op een kleine tray.
  35. Schrijf op hoeveel druppels verf je gebruikt.
  36. Meng de verf op de tray met Reducer (= verdunning) van Vallejo.
    Uitgangspunt: één deel Reducer op twee delen verf om met 0,2 mm nozzle te spuiten. Bij lichtere kleuren iets minder Reducer gebruiken.
  37. Schrijf op hoeveel druppels verdunning je gebruikt.
  38. Zuig de gemengde verf op met een pipetje en druppel de verf daaruit in het cupje.
  39. Moet je een kleur zelf maken door menging? Schrijf dan op hoeveel druppels je van elke kleur gebruikt bij het mengen!
  40. Om de juiste menging voor een bepaalde kleur te kunnen bepalen verkoopt ASA kleurenwaaier-wieltjes.
  41. Heb je niet de goede kleur van een bepaalde fabrikant? Er bestaat een gratis app genaamd Hobby Color Converter. Daarmee kun je zien welke kleur van een fabrikant gelijk is aan een bepaalde kleur van een andere fabrikant.
    Er bestaan daarvoor ook gedrukte tabellen.
  42. Het mengen van verf van verschillende fabrikanten is zelden een probleem.
  43. Vallejo verkoopt ook Airbrush Flow Improver tegen “tipdry” (zie 10). Gebruik dit alleen indien echt nodig en dan nog zeer spaarzaam.
  44. Moet je veel verschillende kleuren spuiten, zet dan een tussenlaag van blanke lak (bijv. Vallejo Premium Varnish, te koop in Matt, Satin of Gloss).
  45. Daarna kun je goed afplakken met speciale tape. Kies wel een goede tape (geen rommel van de Action!), bijv. van het merk Kip (www.kip-tape.com/nl). Is er in vele breedtes.
  46. Spuit na het afplakken altijd onder een hoek van 90°. Anders krijg je een richel op je werk!
  47. Blaas regelmatig de verf droog met je airbrush.
  48. Maak van één kleur liever veel dunne lagen dan één dikke laag!
  49. Als je bijv. de randen van wagonraampjes wilt spuiten, kun je het glas mooi afdekken met maskeerfilm (zie ook 9). Dit is er in een potje en in een stift. Als je de punt van een speld midden op het raampje vastzet in de drogende film, kun je na het spuiten de film er zo af trekken.
  50. Als je onregelmatige roestplekken wilt maken, kun je Chipping Medium van Vallejo gebruiken. Eerst een roestkleur opbrengen. Dan Chipping Medium erop. Na de laatste kleur met een nat watje het oppervlak afwrijven. De roestige onderlaag komt er dan door.
  51. Als je olievlekken tussen de rails wilt maken, kun je van H&S een spetterkapje kopen (€ 18,50). Je kunt vlekken natuurlijk ook met een klein borsteltje en een gaasje opspatten!                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      Compressoren
  52. Koop een goede compressor uit Europa en geen namaak uit China. Duurder, maar véél minder gezeur.
  53. Belangrijke eigenschappen die een compressor moet hebben:
    Opbrengst ten minste 16 liter lucht per minuut bij een druk van ten minste 1,5 bar.
    Automatische afslag.
    Een drukvat. (Anders loop je grote kans op condens in de lucht.)
    Een goede drukregelaar.
  54. Je kunt spuiten met een druk zo laag als 0,8 bar, maar te dikke verf en/of te lage druk geeft grote druppels…
  55. Spuit niet te lang achtereen; zeker in vochtige tijden als de herfst. De compressor wordt langzamerhand warm en in warme lucht zit meer vocht dan in koude. Eventueel kun je een speciaal anticondensfilter onder je airbrush monteren.
  56. Gebruik een compressor niet langer dan ca. een half uur i.v.m. oververhitting.
  57. Voor hobbygebruik voldoet een membraancompressor. Betrouwbare merken daarin: Werther, Createx, Sparmax en Euro-Tec. Prijzen van € 152 tot € 245.
  58. Leg een muismatje onder de compressor tegen het lawaai.
  59. Is het je toch nog te lawaaiig en is geld geen probleem? Koop een fluisterstille compressor! Betrouwbare merken daarin: Euro-Tec, Hansa en Sil-Air. Prijzen van € 365 tot € 1275.

 

Overwegingen en berekeningen voor het ontwerp van mijn H0 modelbaan

 

Plaatsing

  1. De kamer op de bovenverdieping waar ik mijn modelspoorbaan ga bouwen meet 360 x 292 cm
  2. Uit één korte zijde neemt de kamerdeur een hap van 98 cm weg in de hoek
    Naast de kamerdeur staat aan de korte wand een kast van 50 cm breed die daar niet weg kan. Tussen kast en muur zit de lichtschakelaar die een kleine ruimte tussen kastwand en muur vereist.
  3. Door de vorm van de overloop neemt de plaats van deur ook nog eens 68 cm van de naastliggende lange zijde af. Door het naar binnen draaien van de kamerdeur blijft er van die lange zijde nog 215 cm bruikbare lengte over
    Tegen die lange zijde staat een bedbank die als logeerbed gebruikt wordt
    Het bed is 200 cm lang en als bank 105 cm, als bed 140 cm breed.
  4. De wand die de grootste spoorlengte biedt, is dus de wand langs het raam. Dat Velux kantelraam zit helaas in het schuine dak. De hoogte van het knieschot onder het schuine dak is slechts 66 cm. De hoek die knieschot en dak met elkaar maken is ca. 30° .
  5. Voor het raam staat tegen het knieschot een radiator die met zijn thermostaatknop 19 cm de kamer inkomt.
  6. De beschikbare vloeroppervlakte is dus grofweg 360 x 140 cm, maar door het schuine dak wordt de diepte van 140 cm boven een hoogte van 66 cm snel kleiner
    Op 125 cm hoogte is nog 110 cm diepte voor de baan beschikbaar
    Er zal dus met een extra niveau moeten worden gewerkt om het schaduwstation te verbergen.
  7. De BeneluxSpoor Encyclopedie beveelt voor een modelbaan in niveaus een minimale hoogte van 70 cm boven de vloer aan om er voor noodgevallen fatsoenlijk onder te kunnen komen
    Het schaduwstation komt dus op die hoogte te liggen
    Via klimspiralen (zie verderop) wordt het zichtbare station bereikt dat ±30 cm hoger komt te liggen
    Een gemiddeld hoofd meet van kin tot kruin ca. 24 cm
    In de onderplaat komen links en rechts mangaten met een doorsnede van ruim 60 cm om ontsporingen op het schaduwstation te kunnen verhelpen
    Het schaduwstation wordt aan de voorkant aan het oog onttrokken met door beneden scharnierende kleppen
    Aan de zijkanten en de achterkant is dit niet nodig.
  8. Om een achtergrond voor het zichtbare station te kunnen aanbrengen worden nog zijwanden en een achterwand aangebracht van 25 cm hoog
    DUS: 70 + 30 + 25 = totale hoogte 125 cm

 


De eisen voor en uitwerking van het sporenplan

  1. Tenminste een klein Nederlands station dat als paradeplaats kan dienen voor mijn collectie NS materieel uit de jaren ’80 van de vorige eeuw .
  2. Géén zichtbare klassieke ovaal.
  3. De treinen moeten echter wél kunnen rondrijden.
  4. Ruimte voor een klein stukje rangeerterrein waarop “met de hand” gerangeerd kan worden.
  5. De perronlengte moet berekend zijn op de maximale treinlengte van ca. 160 cm (Beneluxtrein, dubbele Koploper, stam Dubbeldekkers met 1600 loc).
  6. Geen zichtbare sporen parallel aan de rand van de baan, want die maken de baan saai in mijn ogen.
  7. Consequenties
    A Vanwege de beperkte ruimte (350 x 110 cm) is er geen gelegenheid om vrije baan te tonen
    B Er kan dus alleen een stationsemplacement getoond worden
    C De bochten en de rechte stukken die samen het rondrijden mogelijk maken, moeten buiten het zicht van de beschouwer gehouden worden
    D Geen “bergen” maar gebouwen, tunnelingangen en viaducten moeten datgene verbergen wat uit het zicht moet blijven
    E De stationssporen komen onder een hoek ten opzichte van de baanrand te liggen.
  8. Het zichtbare station
    Voordeel van schuine sporen is dat de langere diagonaal van de baan benut kan worden, wat iets langere perronsporen oplevert.
  9. Voor de hand liggend is de bij Piko standaard gebruikte wisselhoek van 15º te nemen.
  10. Samen met de benodigde wisselstraten overtreft zo’n ontwerp de beschikbare lengte van 360 cm en (op 1 m hoogte) beschikbare breedte van 110 cm als er ook nog (verborgen) bochten bijkomen
    Om ruimte te maken voor (verborgen) bochten begint en eindigt het stationsemplacement met een bocht van 22,5º, waarop aan de stationskant de wisselstraat aansluit en aan de andere kant de bocht van de ovaal.
  11. De bocht van 22,5º is voor R2 van Piko te maken van drie stuks R2, 7,5º
    Voor R3 heeft Piko geen bochten van 7,5º in het assortiment
    Deze bocht zal dus van flexrail moeten worden geconstrueerd
    Daarmee past het emplacement binnen de beschikbare ruimte én sluit vloeiend aan op de bochten R2 en R3 van Piko.
  12. Het stationsgebouw komt voor de toeschouwer achter het emplacement
    Het rangeerterrein ervoor.
  13. De wissels die treinen naar het juiste spoor moeten brengen horen eigenlijk bij de wisselstraat van het station, maar daarvoor is geen zichtbare ruimte
    Ze kunnen ook niet in de (dalende/stijgende) bocht liggen en worden daarom geplaatst in het (dalende/stijgende) lange rechte einde dat volgt op de eerste halve cirkel na het verlaten/voor het binnenrijden van het station (zie Hellingen).
  14. Het schaduwstation
    Het schaduwstation moet opstelruimte bieden voor zoveel mogelijk van mijn 20 treinen.
  15. Vanwege de beperkte ruimte moet het schaduwstation ONDER het zichtbare station komen
    (zie Plaatsing 6).
  16. Om het hoogteverschil te overwinnen worden klimspiralen aangebracht (zie Hellingen).
  17. In het ideale geval bevat een schaduwstation uitsluitend doorgaande sporen
    Vanwege de beperkte ruimte is dit onmogelijk
    Het schaduwstation bevat daarom noodgedwongen ook kopsporen
    Vanwege het feit dat er ook treinen gaan pendelen is dat niet echt een probleem, maar er moet wel voor gezorgd worden dat een trein op het juiste (= rechter) spoor kan komen via een stel wissels (zie Ontwerp 9).
  18. De sporen van het schaduwstation liggen dwars onder die van het zichtbare station door
    Versimpeld lijkt het sporenplan op een 8.

 

 

Hellingen

  1. Bij een klimcirkel bepaalt, als er parallelsporen zijn, de radius van het binnenspoor de effectieve lengte waarover geklommen kan worden.
  2. Voor de buitenbocht gebruik ik Piko R3 (radius = 483,8 mm)
    Voor de binnenbocht gebruik ik Piko R2 (radius = 421,9 mm)
  3. Effectieve cirkellengte is dus 2 x 421,9 x 3,1415 = 2650 mm (afgerond)
  4. Als maximaal te gebruiken hellingshoek wordt 2,5 % geadviseerd,
    dus de stijging over een volle cirkel is maximaal 0,025 x 2650 = 66 mm (afgerond)
  5. De treinen gaan twee-en-een halve cirkel omhoog/omlaag draaien,
    dus 2,5 x 66 = 165 mm stijging.
  6. Verder gaan de treinen nog 2 x een recht stuk van 10 x G239 = 2390 mm omhoog/omlaag rijden, dus 2 x 2390 x 0,025 = 120 mm (afgerond).
  7. Samen dus 165 + 120 = 285 mm stijging.
  8. Probleem: de verticale afstand tussen de sporen in een zuivere klimcirkel is maar 66 mm (van bovenkant spoorstaaf tot bovenkant spoorstaaf); daar moet de dikte van de ondergrond nog af
    Voor bovenleiding is een afstand van bovenkant spoorstaaf tot onderkant draad van 65 mm de norm (NEM 102)
    Oplossing: de klimcirkel wordt zijdelings (dus parallel aan de lange zijden van de baan) opgerekt tot een ovaal met een G239 + een G119 = 358 mm x 2 = 716 mm spoorlengte
    Onder een hellingshoek van 2,5 ° levert dat een extra hoogtewinst van 18 mm op
    Dat maakt de minimale verticale afstand 84 mm
    In de praktijk gaat daar de dikte van de ondergrond (4 + 4 = 8 mm) en de geluidsisolatie van kurk (3 mm), samen 11 mm, nog af.
  9. Het totale hoogteverschil dat de treinen overwinnen: 285 + 18 = 303 mm (zie Plaatsing 7).

 

 

Buitenmaten van de onderplaat voor het schaduwstation

  1. Bij een cirkel bepaalt, als er parallelsporen zijn, de radius van het buitenspoor de breedte
    Piko R3 heeft een radius van 483,8 mm, afgerond 484 mm
  2. De bielzen zijn bij Piko 30 mm breed
  3. Het PVR op de rechte baan (BL1 in NEM 102) is 48 mm
    Het PVR in de bocht (E in NEM 103) wordt bij mijn wagenlengte van maximaal 26 cm (= Groep B in NEM 103) met aan weerszijden 10 mm verbreed (de tabel van NEM 103 geeft 10 mm voor R2 en 8,5 mm voor R3 van Piko; naar buiten toe zou 9 mm genoeg zijn, maar ik neem graag een extra marge).
  4. DUS: minimum breedte van de plaat: (2 x 484) + 48 + (2 x 10) = 1036 mm
  5. Om de 12 mm dikke populierenhouten plaat te ondersteunen langs de rand komen er vuren latten van 44 x 18 mm op hun kant onder
    Daartussen komen verstevigende dwarslatten van dezelfde maat op een hartafstand van 120 cm (zie Ontwerp).
  6. Dus 1036 + (2 x 18) = 1072 mm, afgerond naar boven: 1,10 m
  7. Opnieuw de radius van het buitenspoor van de bocht plus de lengte van de rechte sporen van het ovaal (10 x G239 = 2390 mm) bepalen de lengte van de plaat.
  8. DUS: minimum lengte van de plaat: 1072 + 2390 = 3462 mm, afgerond 3,50 m
    (De extra marge is dan 10 mm groter dan bij de breedte, nl. 38 mm tegenover 28 mm).
  9. De latten langs de rand van de plaat vormen een buitenrand waarbinnen de vier vuren balkjes van 44 x 44 mm en 1,25 m lang komen te staan
    Er moeten dus stukjes van 7 x 7 cm uit de hoeken van de plaat worden gezaagd (18 + 44 = 62 mm).
  10. In het midden van de lange kant komt ter ondersteuning aan de achterkant buiten op een lat van 44 x 18 mm en 100 cm lang
    Aan de voorkant moet dat wellicht ook.

 

 

Buitenmaten van de bovenplaat voor het zichtbare station

  1. Zodra de treinen het station uit en uit het zicht zijn, moeten ze beginnen te dalen naar het schaduwstation
    Vanwege de beperkte ruimte moet dit langs de rand van de baan gebeuren
    Dat maakt de opbouw van het onderstel van de modelbaan ingewikkeld, omdat de plaat waarop het zichtbare station ligt niet rondom kan steunen op een buitenrand van op hun kant liggende latten (zoals de onderplaat van het schaduwstation) vanwege een conflict met het PVR
    De bovenplaat moet dus op houten poten of draadeinden op de onderplaat steunen
    Alleen waar de bochten van 22,5 º liggen, kan de plaat een klein stukje op de rand steunen, omdat de treinen daar pas diep genoeg (93 mm) gedaald zijn (33 mm halve cirkel + 60 mm lange zijde van ovaal)
    De dikte van de bovenplaat (12 mm) en de kurk voor de geluidsisolatie (3 mm) moeten nog van die 93 mm af.
  2. Bij een cirkel bepaalt, als er parallelsporen zijn, de radius van het binnenspoor de breedte voor de smallere onderplaat
    Piko R2 heeft een radius van 421,9 mm, afgerond 422 mm
    Het PVR eist 68 mm op.
  3. Dus wordt de breedte (2 x 422) – 68 = 776 mm, afgerond 0,77 m (marge van 3 mm rondom).
  4. Voor de lengte geldt: (10 x G239) + 770 = 1360 mm, = 3,16 m
    De korte kanten moeten elk afgerond worden tot een halve cirkel om binnen R2 te passen.
  5. De ondersteuning van de bovenplaat op de onderplaat moet komen aan het begin van de afrondingen van de bovenplaat
    Om de 12 mm dikke populierenhouten plaat te ondersteunen langs de rand komen er (alleen langs de rechte kanten) vuren latten van 44 x 18 mm op hun kant onder (buitenmaat 239 x 77 cm)
    De latten langs de rand van de plaat vormen een buitenrand waarbinnen de vier vuren balkjes van 34 x 34 mm en 300 – 12 = 288 mm lang komen te staan.
  6. In het centrum van de bovenplaat moet een draadeind komen om de bovenplaat te steunen
    Dit draadeind mag niet of nauwelijks boven de plaat uitsteken, omdat het midden tussen de sporen uitkomt waar geen perron ligt
    Op de onderplaat steunt het draadeind ook exact in het centrum tussen de sporen
    Vrijwel naast het centrale draadeind komt onder de plaat een dwarslat ter ondersteuning (zie sporenplan).
  7. Op de plaatsen waar de bovenplaat op het buitenframe kan steunen moet de breedte 110 cm worden over een lengte van ca. 60 cm vanaf de aanzet van de dalende bocht (zie tekening).

 

 

klimspiralen

  1. Rainer Lüssi geeft op zijn site een rekenmodel voor het maken van klimspiralen met behulp van segmenten die samen een zeshoek vormen
    Deze segmenten worden gemaakt van twee onderling verschoven, op elkaar gelijmde 3 tot 6 mm dikke triplex stroken
    Door het open deel van een segment steeds links of rechts te houden wordt een links of rechts draaiende spiraal opgebouwd.
  2. Ingevoerde waarden in het rekenmodel:
    Straal binnenste spoor: 421,9 mm
    Straal buitenste spoor: 483,8 mm
    Breedte beddingrails: 30 mm (geen bedding)
    Veiligheidsafstand: 20 mm (groot i.v.m. ontbreken bedding)
    Het hoogteverschil per volle cirkel = 66 mm (dit is te weinig, maar zie de oplossing bij Hellingen, punt 8)
    Het PVR komt hiermee uit op 20 + 30 + 20 = 70 mm, wat ruim voldoende is.
  3. Het rekenmodel geeft nu als uitkomsten:
    lengte plaat = 599 mm
    breedte plaat = 184 mm
    verschuiving = 212 mm
    stijgingspercentage binnenspoor = 2,5 %
    stijgingspercentage buitenspoor = 2,2 %
    straal binnencirkel = 335 mm, wat neerkomt op 67 cm, ruim voldoende voor een mangat
    straal buitencirkel = 599 mm, wat neerkomt op een diameter van bijna 1,20 m, ruimschoots meer dan de breedte van 1,10 m van de baan, MAAR:
  4. Als de beide zeshoeken zo op de baan geplaatst worden, dat één punt telkens naar het midden van de korte kant van de baan wijst, kan de breedte van de zeshoekige spiraal worden afgeleid:
    (2 x de binnenstraal) + (2 x de breedte van één van de platen die een zeshoek vormen) =
    (2 x 335 mm) + (2 x 184 mm) = 1038 mm (alles naar boven afgerond)
    Dit klopt met de breedte van de cirkel (1036 mm, zie Buitenmaten onderplaat punt 4)
    De spiraal houdt dus rekening met het PVR.
  5. De draadeinden voor het steunen van de spiralen kunnen op de onderplaat binnen de steunlatten worden geplaatst.
  6. Aan elke kant (links en rechts) worden per niveau (0, 1 , 2 en 3) gedraaid aan cirkels:
    0,5 + 0,75 + 0,75 + 05 = 2,5 cirkel (zie sporenplan)
    Totaal dus 5 volledig cirkels.
  7. Daarvoor zijn NODIG:
    20 reguliere segmenten van 599 x 184 mm (maten volgens rekenmodel van Rainer Lüssi)
    4 segmenten verlengd met 358 mm = 599 + 358 = 957 x 184 mm (voor de ovalen)
    4 aanzetten voor de dalende en stijgende hellingen aan te brengen in de boven- en onderplaat om een soepele overgang te verkrijgen (regulier segment minus één hoek van 60 º)
    4 segmenten voor de lange rechte hellingen van 10 x G239, aan beide zijden verlangd met de verschuiving
    DUS: (10 x 239) + (2 x 212) = 2814 x 184 mm
    Deze lengte overtreft de 2440 mm lengte van een standaard plaat
    In het midden moet dus een las komen van de twee kortere stukken waaruit de gewenste geconstrueerd moet worden
    Deze las moet vanzelfsprekend een overlap krijgen; 30 cm lijkt wel voldoende
    2814 : 2 = 1407
    1407 – 150 = 1257 x 184 mm
    1407 + 150 = 1557 x 184 mm
    Deze opbouw geeft een overlap van 30 cm
    Maar zie voor de breedte nog punt 8
    Alle segmenten worden gezaagd uit 4 mm dik populierentriplex, op elkaar gelijmd met de verschuiving die het rekenmodel van Lüssi geeft
    Vanwege de regelmatige ondersteuning (om de 60 cm) met draadeinden is de resulterende dikte van 8 mm geen bezwaar
    Vanwege het op elkaar lijmen moeten de aantallen van de segmenten alle met 2 worden vermenigvuldigd!!!
  8. De segmenten voor de lange hellingen leveren een probleem bij een standaard breedte van 184 mm
    Die breedte is te groot voor de beschikbare ruimte: 165 – 18 = 147 mm (zie tekening)
    Benodigd is: parallelafstand standaard Piko spoor + PVR = 62 + 68 = 130 mm, afgerond 140 mm
    De maten van deze segmenten worden dus: 2814 mm x 140 mm.
  9. Ook de eerste segmenten van de dalende en stijgende bochten hebben dit probleem met hun breedte zolang ze nog niet gedaald zijn onder het niveau van de bovenplaat
    Dit geldt overigens alleen voor de binnenkant van de bocht.

 

 

 

Situatie schets

Een (wegens zijn te grote formaat) afgekeurd baanontwerp

 

Boven- en onderplaat

 

Het definitieve baanontwerp met buitenmaten 350 x 110

 

 

Testopstelling schaduwstation

Testopstelling Hoofdstation

Testopstelling Schaduwstation

 

 

Definitieve Baan .scram

Definitieve Baan.scarm

Onderdelenlijst

Inhoud lijst: Alle onderdelen in het project

No. Afbeelding Nummer Naam Schaal Producent Stuks Opmerking
1   55200 G239 HO PIKO 83  
2   55201 G231 HO PIKO 86  
3   55202 G119 HO PIKO 17  
4   55203 G115 HO PIKO 8  
5   55204 G107 HO PIKO 18  
6   55209 G940/Flex HO PIKO 4 Gevuld met 1 stuks lengte G940/Flex (55209)
7   55212 R2 HO PIKO 62  
8   55213 R3 HO PIKO 60  
9   55219 R9 HO PIKO 8  
10   55220 WL HO PIKO 15  
11   55221 WR HO PIKO 19  
12   55224 DKW HO PIKO 2  
13   55225 W3 HO PIKO 5  
14   55252 R2/7,5 HO PIKO 21  
Totaal: 408 Aantal rails: 408

Generated by SCARM 1.5.0www.scarm.info