Projecten Jasper

 Jasper


Zoals dat bijna bij iedereen begint, is de interesse voor deze hobby ontstaan door destijds vaak door de etalageruit bij de plaatselijke speelgoedzaak te gluren naar al dat moois wat je niet kan betalen als kind.

 

Onderwerp index
Projecten Jasper
Introductie
Opnieuw beginnen
Digitaal?
De uitbreiding
september 2010
De uitbreiding 2
Weekendje klussen
Het 2de werkweekend
Koploper installatie
De volgende stappen
IJken van locomotieven
Treinlengtes in koploper opgeven
 

 


Introductie

Gelukkig is er elk jaar nog iets van een verjaardag en als je maar lang genoeg en zeker vroeg genoeg blijft zeggen dat je een trein wel een heel mooi verjaardagscadeau vind, heb je misschien geluk dat er een droom werkelijkheid kan gaan worden. Bij mij is dat destijds inderdaad gelukt. Op mijn 10e verjaardag kreeg ik mijn eerste trein, een beginnerset van Fleischmann. Het was het bekende rode goederenlokje met 3 goederenwagonnetjes en een cirkelbaantje. Daar ben je snel op uitgekeken. Vervolgens veel karweitjes doen voor de buren en je ouders om dan geld te hebben voor uitbreiding van de baan.

Als wij op bezoek bij familie in Delft gingen, reisden we altijd met de trein. Op een dag waren we in Delft en in de speelgoedzaak stond een hele mooi Nederlandse trein van Trix. Sterker nog, we waren met zo’n trein vanuit Rotterdam naar Delft gereisd, een mat 54!!.

U raadt het al: hij was in de aanbieding, maar toch nog voor ons gezin een kostbare trein. Het tweetje kostte destijds 59 gulden en een tussenrijtuig was 10 gulden. Toen ik de aanbieding bekeken had was ik al onderweg naar mijn vader om die ook hier van te laten genieten. Mijn vader was heel streng. Het antwoord was nee en bleef nee!
Later in die week nog eens met mijn vader naar de plaatselijke speelgoedzaak in mijn woonplaats en…toch de hondenkop van Trix bestelt. Daarna is de liefde voor de hobby helemaal los gekomen.

Mijn vader was carrosseriebouwer van beroep en in zijn lunchtijd maakte hij van kunsthars bovenstukken voor lantaarnpalen. De mast werd gemaakt van koperen balpenstiften. Ook hebben we destijds nog geprobeerd zelf bomen te maken, maar dat werd geen succes. De Faller bouwdoosjes kwamen op tafel en weldra zaten wij vaak op zaterdagavond te knutselen aan de treinbaan.


Opnieuw beginnen

Ik vond het erg jammer dat er destijds bijna geen Nederlandse treinen werden gemaakt. De grote merken die er toen waren hadden alleen Duits materiaal. Vervolgens werd de interesse minder en ging de trein in een doos op zolder. Je gaat de deur uit en neemt die dozen ook mee. Daarna zijn ze nog een paar keer meeverhuisd en op een gegeven moment komt er na bijna 40 jaar een neefje logeren en die vraagt midden in de zomer om met de trein te gaan spelen op de warme zolder. We hebben toen een deal gesloten dat we in de herfstvakantie een heel weekend op de zolder met de trein gingen spelen. Vlak voor de vakantie belde hij op om af te spreken. Hij was het niet vergeten, maar ik wel.

Als je dan een heel weekend met daar mee bezig bent, gaat het toch weer kriebelen om hier mee verder te gaan. Kort na de vakantie zijn we verhuisd en in het nieuwe huis ben ik gaan kijken wat er aan ruimte haalbaar was. De banenboeken zijn uit de verhuisdozen gekomen en er kwam een tijd van passen en meten. Dat is allemaal heel goed gelukt. Het werd voor mij al snel duidelijk dat ik een baan wilde maken met een opstelspoor. Tekeningen gemaakt van verschillende banen en daar is naar mijn mening een mooie baan uit ontstaan. Daarna tekeningen gemaakt voor de tafel en bouwen maar. Hiervan zijn verschillende foto’s gemaakt.

 


Digitaal?

Ik had me voorgenomen om met het huidige materiaal te gaan rijden en niet met digitaal te beginnen. Daar was het ontwerp ook op gebaseerd. Een van mijn broers was in de zelfde tijd ook weer begonnen met de hobby. We hebben toen vaak met elkaar gesproken en hij heeft toen wel voor volledig digitaal gekozen. Daarna kom je met andere mensen aan de praat en komt al snel het digitaal rijden over de tafel. Uiteindelijk ben ik toch digitaal gaan rijden, maar ik stuur de wissels analoog aan. Een volledig digitale baan trok mij niet. De aansturing wil ik zelf regelen. Ik heb toen een startset van Roco gekocht en heb de oude loks in fases digitaal om laten bouwen. Een baan ontwerpen is één, een volledige treinbaan maken is twee. Vervolgens ben ik op zoek gegaan naar een bijpassend station en de verdere aankleding. Zoals je vaak hoort, ontstaat een treinbaan onder je handen. Als je er mee bezig bent, zie je wat wel en wat niet op de aanwezige ruimte gemaakt kan worden. Vervolgens wordt er een keuze gemaakt in verlichting, auto’s en bomen.

Met behulp van de elektronica heeft de hobby veel meer mogelijkheden gekregen. Denk aan verlichting op auto’s, motoren, fietsen en verlichte standbeelden op marktpleinen. Het wordt allemaal veel levendiger.

Om alles op de juiste manier aan te sluiten is niet altijd even makkelijk. Gelukkig heb ik een goede hulp ( Alex van Steenbrugge) die mij daarin enorm ondersteund. Samen zijn we al een geruime tijd bezig om alles werkend aan te sluiten.

En dit is een foto-impressie van hoe mijn baan er nu uitziet.

Na het schrijven van het stuk over het ontstaan van mijn baan, zijn er in de detaillering alweer verschillende dingen bij gekomen. De bijgevoegde foto’s geven dit weer.

Ook ben ik diep aan het nadenken om aan de bestaande baan een rangeergedeelte te plakken. Hoe dit zal moeten is nog niet bekend, maar daar zal best wel een oplossing voor bedacht worden.

 


De uitbreiding

In maart 2010 ben ik met een clubgenoot naar de beurs in Houten geweest. Onderweg vertelde ik hem dat ik plannen had om een rangeergedeelte aan mijn baan te maken, maar wist nog niet precies hoe. Ik had wel een plan in mijn hoofd, maar hoe ik dit aan zou gaan aansluiten op de bestaande baan, was nog een duister gat. Mijn gedachte was om de uitbreiding aan te laten sluiten op het 0 niveau, maar zag daar toch nog wel problemen ontstaan voor wat betreft het vrij snel stijgen naar een niveau van 10+. Naar mijn mening was hiervoor te weinig ruimte. Het stijgingspercentage zou te hoog worden en dus problemen met verschillende treinen of zeker met de lengte van de treinen. Met veel wagons achter een loc moet het stijgingspercentage gering zijn.

Op de beurs alvast verschillende wissels gekocht waarvan ik wist dat ik die toch nodig had. Met zulk materiaal is het vaak dat als je het nodig hebt is het niet te koop of is het behoorlijk aan de prijs. Daarom heb ik maar graag wissels in voorraad. Zoals dat vaak gaat praat je op de terugreis hier ook nog over en thuis aangekomen, loop je gelijk door naar de baan om uit te leggen wat de bedoeling is. Jef vond het een leuk idee om de baan met een rangeergedeelte uit te breiden. Ineens zag Jef dat er ook een andere mogelijkheid was om het nieuwe gedeelte aan de oude baan te koppelen. Hij had een ander idee dan ik, maar wel een veel beter idee. Zijn idee was om de baan niet op het 0 niveau, maar op 10+ aan te sluiten middels twee engelse wissels. Wat een briljant idee. Zo zie je maar, als je met een clubgenoot even van gedachte kan wisselen ineens je “probleem”minder groot kan worden.

Daarna ben ik met WinRail ( geleend van een ander clublid) aan de slag gegaan en is er een heel leuk rangeergedeelte ontstaan. Vervolgens naar de garage om te kijken wat er aan hout staat wat gebruikt kan worden. Dat viel niet tegen. Veel wat er stond kon worden gebruikt. In de weken daarna ben ik gaan passen en meten en de foto’s wijzen het resultaat uit. Zie de foto’s van de uitbreiding. Bij mijn huidige baan heb ik destijds reclamebordjes gemaakt met aanvang bouw en datum realisatie. Ik vind dat leuk om te maken en ben dus voor dit gedeelte ook aan de slag gegaan en de borden zijn inmiddels geplaatst. De foto’s geven een beeld hoe het in de toekomst er uit zal moeten gaan zien!

De tijd om verder de uitbreiding op te gaan pakken breekt weer aan. De helaas natte maand augustus heeft de zinnen weer geprikkeld om af en toe op zolder bij de baan te gaan kijken en voorzichtig verschillende stekkers van transformatoren weer in het stopcontact te steken. Ik kan u vertellen dat dit bijzonder leuk was om op de bestaande baan verschillende locs weer te laten rijden. Als je daar mee bezig bent, kijk je uiteraard ook naar de andere kant van de zolder, de uitbreiding van de baan. Bij de bestaande baan heb ik geen isolatie onder de rails gebruikt. Het geluid van de baan is niet hinderlijk, maar het kan altijd beter. Dus zal er bij de uitbreiding wel isolatie onder de rails worden aangebracht. Ik heb verschillende advertenties met rollen kurk gezien, maar ook heb ik begrepen dat je bij een groot doe het zelf keten dunne, blauwe isolatieplaten kunt kopen die hiervoor zeer goed geschikt zijn. Wat het gaat worden is nog niet beslist.

Na het verplaatsen van een stopcontact zijn de volgende stukken beplating inmiddels tegen de muur aangebracht en weldra zal het rail plan tot uitvoering gebracht worden. Zie hier de bijgevoegde foto’s. De lastige stukken, het aansluiten op de bestaande baan, moeten nog klaar gemaakt worden. Eerst zal er nog een gedeelte van de baan door een beplating gevoerd worden om vervolgens buiten het zicht circa 3,00 meter verder weer in het zicht te komen. Op zich ook nog een leuke uitdaging. De uitbreiding is zo ontworpen dat er twee doorgaande sporen zijn, soms versmald naar een spoor, tot ver voorbij het rangeergedeelte. Vervolgens gaat het spoor achter een schot in enkelspoor verder en sluit dit als enkelspoor aan op de bestaande baan. Voor dit alles operationeel is, zijn we een geruime tijd verder. De uitbreiding zal op een apart stroomcircuit aangesloten gaan worden. Dan kan je een keer helemaal bezig zijn met rangeren. Vermoedelijk zal dit niet al te vaak gebeuren, want ik denk dat als je bezig bent met rangeren, je toch automatisch ook kijkt naar de bestaande baan. Dan zal, denk ik, toch de net samengestelde trein ook over de bestaande baan en zeker door de stations heen moeten rijden. Al is het alleen maar om te kijken of hij niet te lang is voor de perrons.

Zoals al eerder gezegd moet het lastigste stuk van de uitbreiding, de aansluiting op de bestaande baan, nog uitgevoerd en deels ook nog uitgedacht worden. Ik zal u hierover op de hoogte blijven houden.

 


September 2010

September 2010. Er komt weer een heel nieuw seizoen aan. Nu eerst maar eens nadenken hoe de bestaande baan aan de uitbreiding te koppelen is. Met een beetje geluk zit de uitbreiding op het zelfde hoogteniveau als de bestaande baan. Dit eerst maar eens goed bekijken. En inderdaad , de uitbreiding zit bijna op hetzelfde hoogteniveau. Het verschil is te overbruggen met een strook triplex, van bestaand naar de uitbreiding.

Dit houdt in dat aan de rechterkant een bestaand wissel vervangen moet worden voor een Engels wissel. Dan kan ik vanaf de uitbreiding de twee bestaande sporen berijden. Aan de linkerkant van de bestaande baan is er net nog ruimte voor een extra wissel. Als dit allemaal lukt, kan de aansluiting simpel uitgevoerd worden.

Met veel passen en meten lukt het om de eerder besproken aansluitingen te realiseren. Knelpunt was even de hoogte van de linker aansluiting. Onder deze aansluiting loopt nog een spoor van de bestaande baan. Dit spoor komt van 9+ en gaat naar 0. Maar……het past allemaal. De overbrugging aan de linkerkant is niet erg groot, dus kan dit met een strip triplex uitgevoerd worden. Aan de rechterkant is dit even een ander verhaal. Daar moet een grotere lengte worden overbrugd. Dit gedeelte moest op twee plaatsen worden ondersteund. Hiervoor heb ik een gedeelte van een toiletrol gebruikt. Precies op lengte afgesneden en vervolgens in de grijze grondverf gezet. Daardoor zijn het twee betonnen kolommen geworden die onder het triplex zijn aangebracht.

Eerst alles testen en dan https://photos.app.goo.gl/D5hwfk6YFUZk8o4w6gaan ballasten. De foto’s geven de details weer.

 


De uitbreiding 2

Zoals in mijn eerdere tekst aangegeven geef ik hierbij het vervolg van de uitbreiding weer.

Vanwege mijn gezondheid heeft de uitbreiding een geruime tijd op een laag pitje gestaan. Af en toe is er eens aan gewerkt, veel over nagedacht en verschillende wijzigingen bedacht en later doorgevoerd. Wat ik eerder geschreven heb (om een spoor achter een schot te laten verdwijnen en verder weer in het zicht) was geen haalbare kaart. Achter het schot was te weinig ruimte om een trein te laten rijden. De hoogte was te gering. Als gevolg daarvan loopt de baan nu voor dat befaamde schot langs. Ik heb hierdoor meer ruimte en kan het spoor nu 2-baans maken.De foto’s geven dit weer. (foto 3147-3150) Dat geeft gelijk meer mogelijkheden. Toen de baan ruw neergelegd was, heb ik mezelf afgevraagd of dit op deze wijze de bedoeling was. Met verschillende treinen over het stuk gereden en het zag er allemaal goed uit. Voor mezelf vastgesteld dat dit de baan zou gaan worden.

Vervolgens met mijn elektronicahulp Alex van Steenbrugge alles doorgenomen en gekeken of dit allemaal haalbaar was, binnen de mogelijkheden die er zijn. Met een uitbreiding op mijn Roco systeem (rode multimaus) zou het allemaal kunnen. Wel zou er in verschillende blokken gereden moeten gaan worden om te voorkomen dat er geen grote botsingen zouden ontstaan.

In 2011 is er op de club een werkgroepje KOPLOPER ontstaan. Daar had ik me ook voor opgegeven. Het was niet mijn bedoeling om met Koploper de baan te gaan besturen. Ik had me opgegeven om van koploper wat meer te weet te komen. Dat is natuurlijk helemaal fout!!

Als je een avond onderricht hebt gehad in koploper ga je met veel huiswerk naar huis. Je gaat dan toch kijken of je er iets mee kunt bij je eigen baan, met name de uitbreiding.   In dit werkgroepje kwamen de termen als secties, terugmelders, wisseldecoders, melders, en virtuele melders vaak voor. Ik snapte wel dat je dit allemaal nodig had, maar waar wat voor was en hoe het vervolgens moest worden aangesloten ging mij op dat moment te ver.

Maar ………….een week later begin je toch allerlei draden aan de rails te solderen , want dat moest toch gebeuren, en naar een vast punt te leiden. Wat later in het seizoen ben ik afgehaakt bij de werkgroep en ben ik eerst voor mezelf alles eens op een rijtje gaan zetten.

 

Tussendoor was ik al met het ballasten van de rails begonnen. Het tracé was immers duidelijk, dus kon ik de rails vastmaken aan de geïsoleerde treinplaat. Daarna ballasten en al een beetje kijken naar de scenerie die nodig zou zijn. Ik vind het altijd fijn als je met verschillende dingen op je baan aan de gang kan. Zo kan je de ene keer de rails instrooien en een andere keer draden trekken of bouwwerken in elkaar zetten. De foto’s geven dit weer.(foto 2169-2175-2178.)

Ik had bedacht dat er niet al te veel bouwwerken op de baan moesten komen, maar een loc loods vond ik toch wel erg leuk. Daar hoort natuurlijk een laslicht, kolenopslag, waterkraan en een ruimte om de stoomketel te reinigen bij. Kortom, een geheel complex. Dit alles moest natuurlijk zoveel mogelijk in de Nederlandse stijl worden gevonden. Gelukkig heeft Faller een dusdanig arsenaal dat dit zowel in Duitsland als in Nederland te vinden zou zijn. De foto’s geven dit weer. (foto 1402-2173-3140-)

 

In het voorjaar van 2012 heb ik de uitbreiding aan een ander lid van de club voorgelegd, de stuwende man van de werkgroep Koploper, Rob Stuart. Na het gesprek met Rob was ik er al snel achter dat ik de verkeerde draden had getrokken en dat dit op een andere manier aangesloten moest worden. Er moest eerst een ringleiding aangebracht worden en vervolgens kon de bedrading die ik aan de rails had gesoldeerd aan deze ringleiding gelust worden. Rob vertelde dat de ringleiding van dik 2 aderig stroomdraad moest worden. Dit om niet te veel stroomverlies onderweg op te lopen. Daar tegenover stond dat de schakeldraden zo kort mogelijk moesten worden, gezien de elektronische pulsen die worden overgebracht naar de wisseldecoders en terugmelders.

Natuurlijk had ik (als niet elektronicaman) dit precies anders bedacht en de schakeldraden alvast op lengte gemaakt en op 1 punt verzameld. Hier klopte dus niets van en ben ik opnieuw begonnen. Natuurlijk had ik op mijn manier aardige tekeningen van het geheel gemaakt, maar helaas voor mij had ik hier de verkeerde symbolen gebruikt en gaf dit kans op fouten. Dat moesten we natuurlijk niet hebben. Eerder had Rob al eens op een clubavond aangegeven dat documenteren een goede zaak is. Vandaar dat ik verschillende tekeningen had gemaakt.

Op die avond met Rob alles op detail doorgenomen en alle stopplaatsen, terugmelders, bloknummers, virtuele melders benoemd en weer opnieuw tekeningen gemaakt.

 

Voor mijn bestaande baan gebruik ik het Roco systeem met de rode multimaus en bedien ik de wissels handmatig. Ik heb een schakelkast gemaakt met daarop de plattegrond van het gedeelte van de baan waar de wisselstraten zich bevinden. Rob gaf mij de tip om eens goed naar de website van Rosoft te kijken, temeer omdat zij een module hebben ontwikkeld dat je de multimaus kan blijven gebruiken en geen nieuwe digitale centrale hoeft aan te schaffen. Zo gezegd, zo gedaan en een beginset bij Rosoft besteld. Een paar jaar geleden had ik al eens een zwaardere digitale transformator (70VA) bij Conrad aangeschaft, maar nog niet gebruikt. Die kwam nu heel goed van pas. De foto’s geven dit weer. (foto 3142-3144)

 

In september 2012 weer een keer met Rob gepraat en alles bekeken wat er voor deze baan aan wisseldecoders en terugmelders nodig is. Gaande de avond werd Rob steeds enthousiaster en vertelde dat we met deze blokverdeling de mogelijkheid kregen om ook in tegengestelde richting te kunnen rijden. Dan moesten er wel een paar extra stopplaatsen aangebracht worden. Op dit moment konden we dat gelijk aanpassen. Het huiswerk was om alles wat besproken was in kaart te gaan brengen met de juiste symbolen en de ringleiding geheel aangesloten. De tekeningen zijn inmiddels gereed, de ringleiding voor de stroomaanvoer is bijna gereed, de extra wisseldecoders en terugmelders zijn aangeschaft en de zin om verder te gaan is in geruime mate aanwezig.

 

Werkzaamheden voor de toekomst in vogelvlucht:

Wisseldecoders plaatsen en aansluiten

Terugmelders plaatsen en aansluiten

Melders aansluiten

Tekening in Koploper maken

Alles softwarematig aanbrengen

Testen?????

 


Weekendje klussen

De laatste mededelingen over de uitbreiding heb ik beëindigd met onder andere de tekst : aansluiten en testen en alles wat daar tussen zit. Dat is makkelijker opgeschreven dan uitgevoerd.

De bestelling van Rosoft is al een geruime tijd binnen, de tekeningen zijn gemaakt en nu de praktijk.

Ik heb hier een geruime tijd tegenaan zitten hikken, verschillende keren aan ons clublid Rob gevraagd hoe dit aan te pakken en dan toch nog niet direct durven te beginnen.

Ik was al een keer begonnen met het aanbrengen van een ringleiding voor de rijstroom, uitgevoerd met speakerdraad en telkens doorverbonden met kroonsteentjes. Na verder informatie te hebben ingewonnen was dit niet de juiste weg. Alle bedrading weer verwijderd en een aantal koperen draden als ringleiding aangebracht, zodat er op elk gewenst moment een steunpunt voor de rijstroom aangesoldeerd kan worden. Toen dit gereed was, heel hard nagedacht van hoe nu verder. Vervolgens heb ik gevraagd of mijn broer interesse had om mij te komen helpen. Hij heeft een märklinbaan en heeft dit proces van aansluiten net achter de rug. Hij wilde mij helpen en zo gezegd, zo gedaan. We hebben een weekend in november afgesproken en ons toen het gehele weekend op de zolder opgesloten.

Voordat mijn broer kwam had ik zoveel als mogelijk de wisseldecoders al onder de rijplaat geplaatst en de wissels aangesloten. Nog eens goed nagedacht over de aansluitingen. Ook had ik een aantal plaatsen voor seinpalen vastgesteld. Toch was ik niet helemaal zeker over mijn wisselaansluitingen en heb ik een clublid gebeld (Rob was toen voor werkzaamheden in het buitenland) om dit met elkaar te bespreken. Na een half uurtje overleg was het mij duidelijk dat er niets aan de hand was en ben ik de volgende avond weer verder gegaan met het aansluiten van de resterende wisseldecoders.

Zoals al eerder vermeld ben ik een weekend met mijn broer op zolder bezig geweest draden te trekken en te solderen. Dit lukte allemaal heel goed. Een aantal terugmelders aangesloten en steunpunten bij de rijspanning aangesloten. Tussendoor nog bezig geweest met de verlichting aan te sluiten bij de locloods en het seinhuis. Dan komt er helaas een einde aan het werkweekend en hebben we een zeer voldaan gevoel over ons werk.

Wat wel lastig was, is dat er telkens een fotograaf rond ons heen liep. Mijn vrouw had de stoute schoenen aangetrokken en is met mijn camera foto’s van ons gaan maken. Aan het einde van de tweede dag hoorde ik dat zij fotograferen heel leuk vind en daar meer mee wil gaan doen. Dit beloofd wat voor de toekomst.

Als je zo druk met je baan bezig bent, gaat de voorraad draad ook navenant hard. Gelukkig weer een beurs in december in Houten om de voorraden aan te vullen. Het volgende werkweekend staat gepland voor half januari 2014. Dan hoop ik zo ver te komen dat ik met Rob de wissels en terugmelders kan gaan testen.

De volgende foto’s geven het werkweekend weer.

 


Het 2de werkweekend

Zoals op de vorige pagina aangegeven is de draadvoorraad weer aangevuld en heeft het 2e werkweekend ook plaats gevonden. De meeste bedrading voor de bezetmelders is aangelegd en de wisseldecoders zijn ook aangesloten. Nu moet er nog een lastig deel worden aangesloten: de overgang van de bestaande baan naar de uitbreiding. Deze baan is wel digitaal, maar bedien ik handmatig. Dat wil ik voorlopig nog wel zo houden. Om de uitbreiding met koploper te bedienen, loopt er een gedeelte van de baan door het bovenstation, wat deel uit maakt van de bestaande baan.

Als de wissels bij het bovenstation via koploper worden bediend, kan ik vermoedelijk dit gedeelte niet meer handmatig bedienen. Hier moet nog goed over nagedacht worden. Overleg met Rob is dan ook noodzakelijk. Tussendoor nog straatverlichting voor het rangeergedeelte aangeschaft en inmiddels ook aangesloten. Dan gaat het hele gebied ook meer leven.

Als ik kijk naar hoeveel draad er inmiddels is verwerkt voor de bezetmelders en wisseldecoders, gaat het verhaal van minder draad bij digitaal rijden wat mij betreft niet meer op. Voor mij is alles met koploper besturen een hele grote uitdaging, zeker om het dan te laten rijden zoals ik in mijn gedachte heb.

Voor de besturing van koploper heb ik een oude laptop zo veel mogelijk leeg gemaakt, zodat het oude beestje wat sneller is geworden. Of dit gaat werken zal straks moeten blijken.

 


Koploper Installatie

In het 2e werkweekend zijn er grote stappen vooruit gemaakt. Dan breekt de tijd aan om alles aan koploper te gaan koppelen. Afgesproken met Rob dat hij mij daarmee gaat assisteren. Jan, ook een clublid van MSVD, is ook van plan om koploper op zijn nog te bouwen baan te installeren. Hij heeft inmiddels al een proefopstelling draaien. Om het verdere vervolg van het aansluiten van koploper te volgen is hij ook bij het installeren aanwezig.

Die avond ontstonden er verschillende aansluitproblemen en is Jos, ook lid van onze club, later op de avond ook nog aanschoven om dit te verhelpen. Problemen met het systeem opgelost, maar daarna bleek dat de laptop nog te traag was. Toch nog niet goed verschillende programma’s verwijderd. Jos heeft de laptop meegenomen om vervolgens allerlei dingen te verwijderen.

De baan in het programma koploper opgenomen, bezetmelders vastgesteld en ingebracht. Vervolgens kijken of alles naar behoren werkt. Het zou te mooi voor woorden zijn als alles in één keer zou werken. Dat deed het dan ook niet. De aansluitingen op de wisseldecoders waren niet in de juiste volgorde uitgevoerd zodat sommige wissels niet te vinden waren op de baan. Daarna nog een paar wisselaandrijvingen die niet functioneerden, kortom bijna op slopershoogte. Aandrijvingen schoongemaakt, maar helaas mocht dat niet baten. Ter plaatse het boodschappenlijstje voor de volgende beurs samengesteld. Wisselaandrijvingen aanschaffen. Gelukkig konden we op het overige gedeelte van de baan toch een stuk proefrijden. Ik moet zeggen dat het een heel mooi gezicht is hoe de loc zijn weg aflegt.

Natuurlijk deed direct daarna het volgende probleem zich voor en wel het nieuwe gedeelte aansluiten op de bestaande baan bij het bovenstation. Dit wilde niet echt lukken, dus contact gezocht met Rob voor een oplossing. Na overleg met Rosoft is de juiste oplossing gevonden. Als dit is aangesloten, kunnen we een rondje rond de zolder maken. Dit in plaats van rond de kerk te rijden. Kortom, in dit gedeelte van koploper gaat enorm veel tijd zitten. Gelukkig is het resultaat dan ook naar. Als alles goed rijdt, kunnen we echt gaan genieten.   Ik vermoed dat als deze uitbreiding functioneel is en Jan en Jos mij nog willen helpen, de volgende stap zal worden het ombouwen van de bestaande baan naar koploper. Met de uitbreiding veel geleerd wat bij de volgende fase toegepast kan worden. Kans bestaat dat er dan weer andere zaken anders lopen dan gepland, maar zullen ook weer worden overwonnen.
Hier enkele foto’s.

 


De volgende stappen

De juiste bedrading met de juiste stekkers aangeschaft voor de overloop van de eerste naar de tweede buster. Via deze aansluiting moet de overgang van de bestaande baan naar de uitbreiding goed kunnen verlopen. Toch ontstaat er nog kortsluiting bij de overgang van uitbreiding naar de bestaande baan. Koploper geeft dan een noodstop aan. Als deze wordt vrijgegeven, rijdt de loc de bestaande baan binnen. Wordt nog verder uitgezocht.

Na steeds meer testen kom je er achter dat er wel eens verkeerde wisselnummers zijn aangesloten. Dit wordt dan in koploper hersteld en daarna kunnen we steeds meer van de baan gaan testen. Het volgende wat in koploper aangegeven gaat worden is de treinlengte en vervolgens de locs ijken. Daarna kunnen we de juiste rijsnelheid in gaan voeren en stopplaatsen op de bezetmelders bepalen.

De fotograaf had vanavond ook tijd gevonden om even langs te komen. De volgende beelden laten zien hoe hard er gewerkt wordt.

Ik moet ook bekennen dat ik al verschillende keren heb gedacht: ”waar ben ik aan begonnen”. Ik haal de uitbreiding eraf en ga gewoon met de bestaande baan rijden. Na een goede nachtrust en een nieuwe dag denk je weer anders en ga je verder waar je gebleven bent. Ik zie het echt als een grote uitdaging en zonder de hulp van Rob, Jos en Jan was ik denk ik wel gestopt. Een ander gezegde is: “opgeven is geen optie” . Met deze goede hulp komt alles voor elkaar.

De volgende avond hebben we de laatste hobbels met wisselaandrijvingen opgelost en verschillende raillasjes vast gesoldeerd. Vervolgens heeft Jos met behulp van de door Jan meegebrachte rollerbank met apparatuur een aantal locs bij koploper aangemeld. Daarna op de rails gezet en op een gegeven moment reden er 5 locs op koploper een door het systeem aangegeven route. Prachtig gezicht om dit te aanschouwen. Het door koploper omzetten van de wissels klonk als muziek in m’n oren. Ik constateerde dat niet alleen ik, maar ook Jos en Jan waren in hun nopjes met dit resultaat. Daar hebben we dan ook een biertje op gedronken. Het volgende hoofdstuk wordt het ijken van de locs en de lengte van de treinen aangeven.

PS Jos heeft al stiekem de tekeningen van de bestaande baan meegenomen en de wissels genummerd en aangegeven waar de bezetmelders moeten komen. Dit resultaat zal vast nog wel een verder vervolg gaan krijgen.

 


IJken van locomotieven

De volgende stap: IJken van de locomotieven.
Inderdaad was de volgende stap het ijken van de locomotieven. Dit verliep heel goed totdat we een langere loc op de baan gingen zetten. Het ijken ging heel goed, maar bij het rijden met koploper ging het weer fout bij de overgang van de uitbreiding naar de bestaande baan. Kortsluiting. Voor het eerst kwam het probleem aan de orde met de HAMO motorpost van Marklïn. Later ontstond de kortsluiting ook bij de andere locs. Soms ging het daar wel goed maar hadden we het zelfde probleem bij het verlaten van de bestaande baan naar de uitbreiding. Alles uitvoerig gecontroleerd. We konden er geen adequate oplossing voor bedenken. Verschillende mails zijn er over en weer gegaan naar verschillende personen, forums geraadpleegd, maar geen oplossing die tot het gewenste resultaat zou leiden.
Op een gegeven moment zagen we dat de gebruikte versterkers van Roco niet het zelfde nummer hadden. De versterker onder de bestaande baan was een 10761 en de versterker van de uitbreiding een 10764. Gelukkig had ik nog een versterker liggen met een eensluidend nummer 10764. Op verschillende forums hadden we gezien dat versterkers met een verschillend nummer problemen zou kunnen geven. De oude versterker 10761 weggehaald en de andere versterker geplaatst. Ook nu bleef het gewenste resultaat uit, dus kortsluiting .
Van alles weer onderzocht en gemeten. Bij meting bleek er verschil tussen de bestaande baan en de uitbreiding te zijn van ongeveer 0,9 volt. Jos heeft hierover verschillende forums bezocht maar kwam niet tot een juiste oplossing van dit probleem. Op de forums wordt hier wel over gesproken dat dit kan ontstaan, maar voor ons niet duidelijk aangegeven hoe dit te verhelpen. Daarna is Rob met andere meetapparatuur ingeschakeld. Wel weer geconstateerd dat er spanningsverlies was. Wellicht kan het zitten in het “hart” van de versterker. Beide versterkers zijn afkomstig uit een startset. Er zit wel twee jaar verschil tussen de aankoop van de ene set en de andere set. Wellicht heeft de laatste versterker een update gehad ten opzichte van de eerdere versterker en ontstaat er dit probleem. Terwijl Rob en ik bezig waren om een extra diodebrug bij de bestaande baan aan te brengen, waren Jan en Jos bezig onderhoud te plegen aan de locs. Het probleem met kortsluiting bleef hardnekkig de kop opsteken. Trafo’s verwisselt met trafo’s die Rob had meegebracht. Met zijn allen konden we niet tot een goede oplossing van het ontstane probleem komen.
Ik had nog een transformator van 70 VA in het “magazijn” liggen. De eerdere trafo was 50 VA en misschien wel te zwak voor deze inmiddels grote baan. We hebben toen besloten om de joker in te zetten: de nieuwe 70 VA trafo. Tussen de bedrijven door had Jos wel een oplossing voor de motorpost. Hij wilde hem meenemen naar huis, er een sleper onder bouwen en dan was mijn probleem met de motorpost opgelost. Leuke oplossing van een Marklïn rijder, maar deze oplossing sneed geen hout.
Vervolgens hebben we de 2e versterker losgekoppeld en de bestaande baan met de uitbreiding doorverbonden. Daarna zijn we gaan testen met een versterker voor de hele baan en de nieuwe 70 VA trafo. Het resultaat mocht er zijn. Probleemloos reed alles zijn rondje terwijl wij ons welverdiende biertje stonden te drinken.
Hoe bedoel je kinderziektes in het werken met koploper!!!

De volgende sessie was verder gaan met het ijken van de locomotieven. Nadat alles prima liep kon ik in het weekend daarop trots aan familieleden laten zien waar we mee bezig zijn. ’s-Morgens had ik wagons achter diverse locs geplaatst en uiteraard proef gereden. Het ging voortreffelijk. Ik dacht dat ik ook de lengte van diverse treinen juist in koploper had ingevoerd, dus wat kon mij gebeuren. Tussen haakjes, er is een spreekwoord : prijs de dag niet voordat hij voorbij is, dat klopt dan ook. Natuurlijk gaat er van alles fout als je in jouw ogen het huzaren stukje aan anderen kan laten zien. Zo ook hier. Zoals eerder gezegd was de treinlengte wel ingevoerd maar dit correspondeerde toch niet helemaal met de lengte van de blokken. Kortom: wagons stonden nog in een ander blok terwijl de loc netjes in het gereserveerde blok stond. Treinen sprongen ineens in handschakeling over terwijl alles naar mijn mening in automatisch rijden stond. Kortom, mijn kennis over koploper was zeker niet toereikend om met 5 treinen tegelijk te rijden. Gelukkig dat er altijd nog de mogelijkheid bestaat om de noodstop in te roepen. Daar heb ik dan ook gretig gebruik van gemaakt. Opstelsporen bij watergraafsmeer waren niets in vergelijking met de ontstane situatie op de spoorbaan. Later in de week zou Jan komen om mij uitleg te geven over het ijken van de locs. Ik heb hem maar eerder een mail gestuurd en aangegeven wat de situatie op de baan nu was. Jan schrok er niet van en meldde dat we dat (ik dus, de veroorzaker)gingen oplossen. Dat is dan ook gelukt. Op een gegeven moment stond alles weer op zijn plaats en kon het weer automatisch rijden. Wel hebben we de lengtes van de trein uit koploper gehaald en de treinlengtes aangepast aan de overige treinen. Op en later moment gaan we de treinlengtes goed en op de juiste plaats inbrengen. Voorlopig kan ik rijden en genieten.

Vervolg van het ijken van de locomotieven.

Inmiddels zijn er 8 locomotieven geijkt. Zoals al in eerder stukken aangegeven ben ik enorm blij met de hulp van de medeclubleden. Van Jan heb ik een avond onderricht gehad in het ijken van de locs. Per loc ben je ongeveer 20 minuten met het ijken bezig. Voor mij is het een groot raadsel dat dit zo mooi afgeregeld kan worden. Prachtig gezicht om dit te aanschouwen. Ik ben van mening dat dit niet zo mooi kan lukken met een handmatige schakeling. Alle locs zijn tot een minimum snelheid van 20 km/uur geijkt. In mijn verbeelding zie ik de treinen al geheel afgeregeld zo rustig het station inrijden. Ik moet zeggen dat dit een leuk onderdeel is van de werkzaamheden in koploper. Na de privéles van Jan ben ik verschillende locs zelf gaan ijken. Het is een tijdrovend, maar erg leuk onderdeel van de hobby.
Jos heeft de tekeningen van de bestaande baan reeds voorzien van bezetmelders en wisselnummeringen. Met volle trots vertelde hij dan ook dat hij gereed is met de bestaande baan en als ik die paar draadjes nou even ging trekken voor de wisseldecoders en bezetmelders, dan konden we daarna verder gaan met het invoeren van de bestaande baan. Sommige mensen zijn echt niet te stoppen in hun enthousiasme!!!!!!! Ik heb een vermoeden dat het trekken van de draden en het aansluiten van de decoders en melders nog wel even op zich zal laten wachten. Eerst het gedeelte waar koploper nu werkt maar eens helemaal goed aan het rijden zien te krijgen. Het liefst zonder storingen.
Tussendoor nog een keer naar de beurs in Houten geweest. Ik heb het eerdere probleem met de twee versterkers eens meegenomen naar de beurs. Daar bij een verkoper die ik inmiddels een geruime tijd ken voorgelegd. Die kwam met een heel simpele oplossing en wel een grote weerstand tussen de overgangen zetten. Via deze weerstand kan dan de overtollige stroom afgevoerd worden en is het probleem opgelost. Jos wist precies welke weerstand we dan nodig hebben en zijn op zoek gegaan naar die weerstand. Die hebben we niet kunnen vinden, maar zullen zeker op een later moment gevonden worden. Ook dit punt zal later zijn vervolg gaan krijgen.
Nu wordt het zaak om meerder keren met de treinen te gaan rijden. Bij het ijken is er ook een optie van leren remmen ingegeven. Door meer met de geijkte treinen te gaan rijden, leren zij steeds beter te remmen en rustiger op te trekken. Van Jan hoorde ik dat dit wel een aantal weken kan duren voordat alles goed functioneert. De blokkendoos en de BR03 doen beide facetten al heel goed. De rest van de locs zal spoedig volgen.
De volgende stap is het verder afregelen van locs en het ingeven van de juiste lengtes van de treinen bij de blokken. Hiermee kan je aangeven dat bijvoorbeeld goederentreinen niet in bepaalde blokken mogen komen waar personentreinen wel komen. Daarmee wordt er een vorm van een treinregeling opgesteld. Nu maar hopen dat er geen vierkante wielen onder de treinen komen. Dan ligt de hele regeling weer op zijn gat. Vervolgens gaan we kijken naar een aantal bloklengtes. Sommige blokken zijn denk ik toch wel erg lang en kunnen dan ook wellicht worden ingekort of een extra blok erbij maken. Bij het laatste komen er natuurlijk weer meer mogelijkheden op de baan beschikbaar. Met Jan en Jos gaan we kijken wat de mogelijkheden zijn.

 


Treinlengtes in koploper opgeven

Tot nu toe hebben we met treinen gereden die bijna in elk blok geparkeerd konden worden. De lengte van de sleep werd daarop aangepast. Ook hebben we goed gekeken naar alle blokken op de baan en de gehele baan op zich. Dus een moment voor onszelf ingebouwd om te kijken waar we nu staan met het ontwerp. Dan kom je er achter dat er toch nog mogelijkheden zijn blijven liggen. Uiteraard kun je niet alles van te voren plannen en is het goed om eerst te kijken waar je bent om vervolgens verder te gaan. Eén van de mogelijkheden die we ontdekten, was dat het spoor voor het seinhuis niet benut werd. Daar kon een locomotief neergezet worden die vanaf het rangeergedeelte komt en dan de treinbaan opgestuurd kan worden of een enkele locomotief zonder sleep die op de treinbaan rijdt.

Ook lagen er twee doodlopende sporen die eigenlijk niet benut werden. Bij het ontwerp een leuk idee, maar in de praktijk niet echt handig gepland. De bedoeling was om daar tijdelijk een trein te kunnen parkeren. Maar als die trein dan de hoofdbaan op zou mogen, moest hij eerst een stuk achteruit de hoofdbaan op om vervolgens vooruit aan het gehele proces deel te kunnen nemen. Het gevolg zou kunnen zijn dat de programmering van de baan geheel in de soep kan lopen door deze actie. Dat wil je toch niet!!!

Op de treintafel was nog ruimte en de beide doodlopende sporen lagen vlak bij elkaar.   Ja, lees inderdaad lagen, want er was voldoende ruimte om beide sporen met elkaar te verbinden. De uitdaging ben ik met mijzelf aangegaan en de sporen zijn met elkaar verbonden. Weliswaar met een krappe bocht, dus hoofdzakelijk extra mogelijkheden voor het goederenvervoer. Verschillende personentreinen kunnen niet vlekkeloos door deze bocht heenkomen. Ook dit is in koploper allemaal te regelen door een rijverbod op dit traject voor bepaalde treinen aan te geven.

Nadat de nieuwe situatie in beeld was gebracht (baanontwerp, nieuwe blokken en rijwegen etc.) zijn we gaan kijken naar de voltallige lengte van de treinen. Deze lengtes moesten ook allemaal in koploper ingegeven worden, zodat later de juiste trein met de juiste lengte in elk blok past. Dus was het meten geblazen en we weten met zijn allen wat het spreekwoord “meten is weten” betekent. Als je niet vaak genoeg meet, kan je in sommige gevallen weer van vooraf aan beginnen.

Tussendoor zagen we dat er veel treinen bij een 3-wegwissel elke keer uit de baan liepen. Na deskundig onderzoek ter plaatse van Jan was de conclusie dat het 3-wegwissel maar moest worden opgenomen in het cilindrisch archief. De bochten waren bij dit wissel erg kort, dus is deze situatie in zijn geheel onder de loep genomen. Uit veiligheidsredenen is er met meerderheid van stemmen besloten om het 3-wegwissel te vervangen door twee gewone wissels. Daardoor ontstond er bij de krappe bocht naar het vervolgtraject meer ruimte. Er kon op deze wijze een extra recht stukje aangebracht worden waardoor de bochten niet te dicht op elkaar kwamen te zitten.

Je zult uit de bovenstaande tekst merken dat een treinbaan gedeeltelijk onder je handen ontstaat. Niet alles is van te voren te overzien. Theorie en praktijk zijn ook hier twee verschillende dingen.

Vervolgens zijn alle metingen verricht en in koploper aangebracht. Per trein is gekeken op welke blokken hij wel of niet mag komen, dit in verband met de lengte van de sleep. Nadat alle lengtes waren ingevuld, zagen we dat soms bij een trein twee of zelfs drie blokken bezet bleven staan. Hard nadenken en dan kom je er achter dat de trein te lang is voor dat bepaalde en soms eerdere blok. Vandaar dat de blokken dan als bezet blijven aangegeven. Weer aanpassen in koploper en daarna loopt alles weer vlekkeloos. Nou ja, vlekkeloos: op het verliezen van slipbandjes na dan. Daarna verschillende type treinen aangegeven. Met deze functie kan je een bepaald type trein (bv stoptreinen) een bijzondere opdracht meegeven. Dit ook weer ingevoerd en de gemiddelde snelheid van de stoptreinen ging aanmerkelijk omhoog.

Zoals je wellicht al hebt opgemerkt hebben we de grote hindernissen (tot nu toe) in koploper overwonnen en zijn we bezig met het afregelen van allerlei zaken. Het rijden met dit gedeelte van de baan wordt steeds leuker.   Volgende stap zal zijn de voorrangsregels op de baan bepalen tussen goederentreinen en personentreinen. Ook wordt er dan gekeken naar de voorrangsregels onderling in een bepaalde groep. Wellicht komen daarna heel voorzichtig de seinen in het beeld en wordt er gelonkt naar om de bestaande baan in koploper op te gaan nemen.